ผมเพิ่งมีโอกาสได้อ่านหนังสือที่ถือว่า “ทรงคุณค่า” ที่สุดเล่มหนึ่ง ชื่อว่า “How Will You Measure Your Life?” ผลงานของศาสตราจารย์ Clayton M. Christensen แห่ง Harvard Business School (HBS) โดยเฉพาะฉบับแปลของพี่นก-ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา ที่สื่อสารออกมาได้อย่างคมคายและลึกซึ้ง วันนี้ผมเลยอยากมาสรุปบทเรียนสำคัญจากหนังสือเล่มนี้ให้ทุกคนได้ลองอ่านกันครับ
เมื่อทฤษฎีธุรกิจ กลายเป็นเลนส์วัดผลชีวิต
จุดเริ่มต้นของหนังสือเล่มนี้มาจากเหตุการณ์ในวันคืนเหย้าของศิษย์เก่า HBS ซึ่ง Christensen พบความจริงที่น่าตกใจว่า เพื่อนร่วมชั้นที่เคยดูฉลาดและมีอนาคตไกล กลับมีชีวิตที่พังทลายอย่างไม่น่าเชื่อ หลายคนประสบความสำเร็จในหน้าที่การงานมหาศาล แต่เบื้องหลังคือการหย่าร้าง ความสัมพันธ์กับลูกที่แตกหัก หรือแม้กระทั่งการติดคุกจากคดีฉ้อโกง
Christensen จึงเสนอว่า เราสามารถนำ “ทฤษฎี” ที่อธิบายความสำเร็จหรือล้มเหลวของบริษัท มาใช้เป็นเลนส์สะท้อนและคาดการณ์ผลลัพธ์ในการดำเนินชีวิตส่วนตัวได้ เพื่อไม่ให้เราเดินหลงทางเหมือนเพื่อนร่วมรุ่นของเขา
เนื้อหาแบ่งเป็น 3 ส่วน เดี๋ยวเรามาเริ่มเรียนรู้ทีละส่วนกันเลยครับ
ส่วนที่ 1: การค้นหาความสุขในหน้าที่การงาน
1. แรงจูงใจที่แท้จริง
ทฤษฎีของ Frederick Herzberg บอกเราว่า ความสุขในงานไม่ได้มีแค่ขั้วเดียว แต่แบ่งเป็น 2 ปัจจัยสำคัญ :
- ปัจจัยพื้นฐาน : เช่น เงินเดือน, สถานะ, ความมั่นคง และสภาพแวดล้อม ปัจจัยเหล่านี้ “ต้องมี” เพื่อไม่ให้เราเกลียดงาน แต่ต่อให้มีมากแค่ไหนก็ไม่สามารถทำให้เรา “รักงาน” ได้
- แรงจูงใจที่แท้จริง : ได้แก่ งานที่ท้าทาย, การได้รับการยอมรับ, ความรับผิดชอบ และการเติบโต สิ่งเหล่านี้ต่างหากคือเชื้อเพลิงที่ทำให้เรามีความสุขกับสิ่งที่ทำอย่างยั่งยืน
2. สมดุลของกลยุทธ์
ชีวิตการทำงานคือการบริหารระหว่าง กลยุทธ์ที่ตั้งใจ ตามแผนที่วางไว้ กับ โอกาสที่เกิดขึ้นเอง ที่เราไม่คาดคิด Christensen แนะนำว่าหากเรายังไม่เจองานที่ใช่ ให้เปิดกว้างทดลองสิ่งต่างๆ ไปก่อน จนกว่าจะเจอจุดที่ตอบโจทย์แรงจูงใจที่แท้จริง แล้วจึงเปลี่ยนเป็นกลยุทธ์ที่มุ่งมั่นตั้งใจเพื่อพุ่งชนเป้าหมาย
3. การจัดสรรทรัพยากร
กลยุทธ์ที่แท้จริงไม่ใช่สิ่งที่เราพูด แต่อยู่ที่ว่าเราใช้ “เวลา พลังงาน และเงิน” ไปกับอะไร ระวังกับดักของคนเก่งที่มักทุ่มทรัพยากรให้แต่งานเพราะมันให้ผลลัพธ์เร็วและเป็นรูปธรรม (เช่น เงินเดือนหรือคำชมจากหัวหน้า) จนหลงลืมครอบครัวที่ต้องใช้เวลาลงทุนยาวนานกว่าจะเห็นดอกผล
ส่วนที่ 2: การค้นหาความสุขในความสัมพันธ์
1.ปลูกต้นไม้ก่อนวันที่ต้องการร่มเงา
ความสัมพันธ์ต้องการการลงทุนล่วงหน้า หากรอจนถึงเวลาที่ต้องการร่มเงาจากครอบครัวหรือเพื่อนฝูงแล้วค่อยเริ่มปลูกต้นไม้ มันมักจะสายเกินไป ชีวิตต้องการ “เงินทุนที่ดี” คือการลงทุนเวลาและพลังงานตั้งแต่วันที่ชีวิตยังราบรื่นอยู่
2.หน้าที่ที่เขา ‘เลือก’ เรามาตอบโจทย์ชีวิต
จาก “ทฤษฎีมิลค์เชค” ที่ต้องเข้าใจว่าลูกค้าซื้อของไปเพื่อ “งาน” อะไร
ในชีวิตคู่ก็เช่นกัน เราต้องใช้ความเห็นอกเห็นใจ เพื่อหาให้เจอว่าคู่ชีวิตหรือคนในครอบครัวต้องการให้เราทำ “หน้าที่” อะไรให้เขาจริงๆ การให้ในสิ่งที่เราคิดว่าดีที่สุด อาจไม่ใช่สิ่งที่เขาต้องการมากที่สุดก็ได้
3.โรงเรียนแห่งประสบการณ์และการสร้างความสามารถให้ลูก
ความสามารถของเด็กประกอบด้วย ทรัพยากร (Resources), กระบวนการ (Processes) และ ลำดับความสำคัญ (Priorities)
พ่อแม่ยุคใหม่มักประเคนทรัพยากรให้ลูก (เช่น การส่งเรียนพิเศษ) จนละเลยการฝึก “กระบวนการ” แก้ปัญหาด้วยตัวเอง
ลูกควรได้ผ่าน “โรงเรียนแห่งประสบการณ์” เพื่อลองผิดลองถูกและสร้างความภูมิใจจากการแก้ปัญหาด้วยตัวเอง
4.วัฒนธรรมครอบครัว
วัฒนธรรมคือระบบนำทางอัตโนมัติที่จะทำงานเมื่อพ่อแม่ไม่อยู่ใกล้ๆ
มันเกิดจากการทำสิ่งเดิมซ้ำๆ จนกลายเป็นค่านิยมที่ฝังรากลึก พ่อแม่จึงต้องกำหนดค่านิยมของครอบครัวอย่างตั้งใจ เพื่อให้ลูกตัดสินใจได้อย่างถูกต้องในวันที่เขาต้องก้าวไปในโลกกว้างลำพัง
ส่วนที่ 3: การใช้ชีวิตอย่างซื่อสัตย์สุจริต
1. กับดักของความคิดส่วนเพิ่ม
การทำผิดศีลธรรมมักไม่ได้เริ่มจากเรื่องใหญ่ แต่เริ่มจากความคิดที่ว่า “ขอแค่ครั้งนี้ครั้งเดียวไม่เป็นไร” ต้นทุนส่วนเพิ่ม อาจดูต่ำในตอนแรก แต่ผลลัพธ์ในระยะยาว มักมหาศาลและนำไปสู่หายนะที่คาดไม่ถึง
2. กฎ 100% ง่ายกว่า 98%
กุญแจสำคัญคือการรักษาหลักการของตัวเองไว้ให้ได้ “100% ของเวลาทั้งหมด” การทำตามกฎตลอดเวลานั้นง่ายกว่าการพยายามหาช่องว่างว่าเมื่อไหร่ควรยกเว้น เพราะถ้าคุณยอมละเมิดกฎครั้งแรก คุณจะไม่มีเส้นแบ่งที่ชัดเจนสำหรับครั้งที่สองอีกต่อไป
สุดท้ายแล้ว ชีวิตที่สมบูรณ์ต้องการ เป้าหมายที่ชัดเจน ซึ่งประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ:
- Likeness: ภาพลักษณ์ของบุคคลที่เราอยากจะเป็น
- Commitment: ความมุ่งมั่นที่จะพาตัวเองไปสู่จุดนั้น
- Metrics: มาตรวัดความสำเร็จที่เหมาะสม
ในช่วงท้ายของชีวิต Christensen ตระหนักว่า ชีวิตเราไม่ได้ถูกวัดผลด้วยตัวเลข สถิติ หรือตำแหน่งหน้าที่การงาน แต่ตัวชี้วัดที่แท้จริงคือ “จำนวนผู้คนที่เราได้เข้าไปช่วยเหลือและทำให้ชีวิตของพวกเขาดีขึ้นในทุกๆ วัน
Leave a Reply