เมื่อช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา ระหว่างที่กำลังเลื่อนดูฟีดใน facebook ผมไปสะดุดตากับโพสต์หนึ่งของเพจ Mappa ภาพประกอบที่แนบมาด้วยนั้นเรียบง่ายแต่กลับกระแทกใจอย่างจัง มันเป็นภาพวงกลมสามวงที่ซ้อนทับกัน วงกลมสีแดงพื้นที่กว้างขวางที่สุดคือตัวแทนของ ‘สิ่งที่เรากังวลถึงมัน’ ขยับเล็กลงมาคือวงกลมสีเหลืองที่หมายถึง ‘สิ่งที่เรากังวลว่ามันอาจจะเกิดขึ้นได้’ และจุดสีน้ำเงินเล็กจิ๋วที่ซ่อนอยู่ตรงกลางนั้นคือ ‘สิ่งที่เกิดขึ้นจริง’
พอกดดูเพิ่เติมไปอ่านข้อความในแคปชั่นก็ยิ่งขยายความให้ภาพนี้ทรงพลังขึ้นไปอีก เมื่อเขาตั้งข้อสังเกตว่า บ่อยครั้งเราสูญเสียพลังงานมหาศาลไปกับการคาดการณ์สถานการณ์เลวร้าย ซึ่งพฤติกรรมแบบนี้ก็ไม่ต่างอะไรกับ “การซ้อมเจ็บตัวล่วงหน้า” หรือการพยายามทำให้ตัวเองชินชากับความคิดในทางร้ายไว้ก่อนเพื่อเป็นเกราะป้องกันความผิดหวัง
ถ้ามองในมุมของกลไกธรรมชาติ สมองมนุษย์ถูกออกแบบมาเพื่อความอยู่รอด มันจึงทำหน้าที่เป็นเหมือนเรดาร์คอยสแกนหาภัยคุกคามตลอดเวลา และเพื่อป้องกันไม่ให้เราประมาท สมองก็มักจะขยายภาพความเสี่ยงให้ใหญ่โตเกินจริงไว้ก่อนเสมอ
แต่ในความเป็นจริง เมื่อลองมองย้อนกลับไปดูเส้นทางที่ผ่านมา เราจะพบความจริงข้อหนึ่งว่า 80–90% ของความเครียดไม่ได้มาจากปัญหาที่อยู่ตรงหน้าทั้งหมด แต่มันถูกปรุงแต่งขึ้นมาจากความคิดและความกังวลของเราเองที่คอยกระซิบว่า “มันอาจจะเกิดขึ้นก็ได้” ทว่าเมื่อถึงเวลาที่ต้องลงสนามจริง ปัญหาที่โผล่มาให้แก้กลับกลายเป็นเพียงจุดสีน้ำเงินเล็กๆ ตามภาพเท่านั้น แถมศักยภาพและสัญชาตญาณที่เราสั่งสมมา ก็มักจะช่วยให้เราพลิกแพลงและรับมือกับมันได้ดีกว่าที่เคยนั่งกังวลไว้เสมอ
เส้นแบ่งบางๆ ที่เราต้องขีดให้ชัดเจนคือการแยกให้ออกระหว่าง “การวางแผนเตรียมพร้อม” กับ “การคิดวนซ้ำด้วยความกลัว” การวางแผนคือการประเมินความเสี่ยงและหาทางหนีทีไล่เตรียมไว้เผื่อกรณีที่แย่ที่สุด เมื่อคิดแผนสำรองจบแล้วก็สามารถพับเก็บความกังวลนั้นลงกล่องได้ แต่การคิดวนซ้ำคือการปล่อยให้ความกลัวเข้ามาฉายภาพเดิมๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่าโดยไม่ได้สร้างทางออกใหม่ มีแต่จะบั่นทอนกำลังใจและสูบพลังงานชีวิตไปอย่างเปล่าประโยชน์
อย่าปล่อยให้เวลาและพลังงานอันมีค่าของวันนี้ ต้องไปแบกรับปัญหาของวันพรุ่งนี้ที่อาจจะไม่มีวันเดินทางมาถึง โฟกัสเฉพาะสิ่งที่เราควบคุมได้ในวินาทีนี้ ลงมือทำสิ่งที่อยู่ตรงหน้าให้ดีที่สุด แล้วปล่อยให้พลังงานสมองได้ทำงานกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้าจริงๆ เพื่อเก็บแรงไว้ดวลกับปัญหาจุดสีน้ำเงินเล็กๆ ในวันพรุ่งนี้ก็เพียงพอแล้ว
Leave a Reply